Πολλά φάρμακα που πιθανόν να λαμβάνονται στην εγκυμοσύνη περνούν και στο έμβρυο και είναι δυνατόν να το βλάψουν. Αυτό πρέπει να ληφθεί υπ’ όψιν από την έγκυο και να πράξει ανάλογα.  Σε συνεννόηση με το γιατρό πρέπει να τροποποιήσει τη θεραπεία που έπαιρνε για κάποιο λόγο πριν την εγκυμοσύνη διότι πολλά φάρμακα μπορεί να βλάψουν το έμβρυο. Ιδιαίτερα στην αρχή της εγκυμοσύνης που σχηματίζονται τα όργανα ( περίοδος οργανογένεσης), είναι το έμβρυο ιδιαίτερα ευαίσθητο. Αν σε αυτή τη φάση επιδράσουν κάποιες  βλαβερές ουσίες, όπως ορισμένα φάρμακα, μπορούν να προξενήσουν βλάβες στο έμβρυο και να γεννηθεί με σοβαρές ανωμαλίες σωματικές η και διανοητικές.  Αλλά και στους μεγαλύτερους μήνες μπορεί ορισμένες φαρμακευτικές ουσίες να προκαλέσουν βλάβες στο έμβρυο. Δεν είναι βέβαια ο κίνδυνος τόσο μεγάλος όσο στις πρώτες εβδομάδες όπου συντελείται η οργανογένεση. 

Προσοχή χρειάζεται και στα φυτικής προέλευσης φάρμακα διότι μερικά από αυτά δεν είναι πάντοτε ακίνδυνα. Επίσης και με τις βιταμίνες  πρέπει να είμαστε προσεκτικοί διότι υπάρχουν βιταμίνες (π.χ. η βιταμίνη Α)  που σε μεγαλύτερες δόσεις μπορεί να προξενήσουν βλάβη στο έμβρυο.  Όσον αφορά τα διατροφικά συμπληρώματα, πρέπει προηγουμένως να γίνεται η σχετική ενημέρωση ότι είναι κατάλληλα και για εγκύους. Επομένως σε κάθε περίπτωση η συμβουλή του γιατρού κρίνεται απαραίτητη. Στις περιπτώσεις των χρονίως πασχόντων (Άσθμα, Επιληψία, Διαβήτης), όπου πρέπει και κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης να συνεχίσουν κάποια φάρμακα, είναι απαραίτητη η στενή παρακολούθηση από το γιατρό και είναι προτιμότερο οι σχετικές οδηγίες, εάν είναι δυνατόν, να έχουν δοθεί προληπτικά πριν την εγκυμοσύνη.


Καλό θα ήταν η έγκυος γυναίκα να μην έπαιρνε καθόλου φάρμακα καθ’ όλη τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού για τον φόβο των ενδεχομένων  βλαβών που μερικά φάρμακα μπορούν να προξενήσουν στο έμβρυο.

Εν τούτοις συχνά είναι απαραίτητο να χορηγηθούν κάποια φάρμακα για διαφόρους λόγους. Σε αυτές τις περιπτώσεις πρέπει να επιλεγούν φάρμακα τα οποία είναι ασφαλή για την εγκυμοσύνη. Συνοπτικά για τις κατηγορίες φαρμάκων ισχύουν τα εξής:                                                

Oι περισσότερες βιταμίνες είναι απόλυτα ασφαλείς κατά την κύηση όταν λαμβάνονται στις ενδεικνυόμενες δόσεις.

- Σε περίπτωση οποιουδήποτε πόνου π.χ. πρέπει να χορηγηθούν κάποια παυσίπονα. Σαν πρώτης επιλογής παυσίπονα για την έγκυο θεωρούνται τα σκευάσματα που για κύρια δραστική ουσία έχουν την παρακεταμόλη ( Depon, Panadol,Apotel), καθ’ ότι οι μέχρι τώρα έρευνες δεν έδειξαν ότι βλάπτουν το έμβρυο. Με την ασπιρίνη πρέπει να είμαστε προσεκτικοί διότι παρεμβαίνει στην πηκτικότητα του αίματος και μπορεί να προκληθούν αιμορραγίες. Υπάρχουν ειδικές περιπτώσεις που χορηγούνται μικρές δόσεις ασπιρίνης σαν αντιπηκτική αγωγή στο πρώτο τρίμηνο της εγκυμοσύνης  αλλά αυτό θα αποφασιστεί από το γιατρό. Τα αντιφλεγμονώδη πρέπει να αποφεύγονται διότι ενοχοποιούνται για βλάβες του του εμβρύου. 

- Σε περίπτωση που χρειάζονται αντιβιοτικά προτιμώνται οι πενικιλίνες, οι μακρολίδες (Ερυθρομυκίνη), κεφαλοσπορίνες ως τα πιό ακίνδυνα. Αντιβιωτικά που πρέπει να αποφεύγονται στην εγκυμοσύνη και τον θηλασμό είναι οι τετρακυκλίνες ( Terramycin, Minocin) που βλάπτουν τα κόκκαλα και τα δόντια, και οι αμινογλυκοσιδες (Garamycin)  που προκαλούν κώφωση.

- Τα φάρμακα για το στομάχι (αντιόξινα) που συχνά δίδονται σε έγκυες είναι ασφαλή. 

- Τα αντιισταμινικά πρέπει να αποφεύγονται.

- Η κορτιζόνη επιτρέπεται στην κύηση σε χαμηλές δόσεις κάτω από αυστηρή παρακολούθηση.

- Αντιεπιληπτικά, αντικαταθλιπτικά και κοινά ηρεμιστικά αντενδείκνυνται απόλυτα στην εγκυμοσύνη. Οι σουλφοναμίδες ευθύνονται επίσης για βλάβες στο έμβρυο γι’αυτό  πρέπει να αποφεύγονται.

Το FDA (Food and Drug Administration) των ΗΠΑ διακρίνει πέντε κατηγορίες φαρμάκων αναλόγως την τοξικότητά τους στην εγκυμοσύνη: 

Κατηγορία  Α :Ελεγχόμενες  μελέτες σε ανθρώπους δεν έδειξαν εμβρυίκόκίνδυνο. Αυτά τα φάρμακα είναι τα ασφαλέστερα. 

Κατηγορία  Β: Μελέτες σε ζώα δεν έδειξαν κάποιο κίνδυνο για το έμβρυο, αλλά δεν έγιναν ελεγχόμενες μελέτες σε ανθρώπους, ή οι μελέτες σε ζώα έδειξαν έναν κίνδυνο για το έμβρυο αλλά οι καλά ελεγχόμενες σε ανθρώπους δεν έδειξαν τέτοιο κίνδυνο.                                         

- Κατηγορία C: Δεν υπάρχουν επαρκείς μελέτες σε ανθρώπους η σε ζώα, η ανεπιθύμητες επιδράσεις στα έμβρυα φάνηκαν σε μελέτες σε ζώα αλλά δεν υπάρχουν διαθέσιμα δεδομένα από ανθρώπους. Η χρήση τους σε έγκυο επιτρέπεται μόνο εάν δεν υπάρχουν ασφαλέστερα εναλλακτικά φάρμακα  ή αν το όφελος υπερσκελίζει τον κίνδυνο. 

- Κατηγορία D: Υπάρχουν ενδείξεις ότι υπάρχει κίνδυνος για το ανθρώπινο έμβρυο αλλά τα οφέλη ισως υπερσκελίζουν τον κίνδυνο σε κάποιες περιπτώσεις  (π.χ. καταστάσειςαπειλητικές για τη ζωή, σοβαρές διαταραχές για τις οποίες ασφαλέστερα φάρμακα δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν η είναι αναποτελεσματικά).

- Κατηγορία  Χ: Αποδεδειγμένοι εμβρυικοί κίνδυνοι που υπερσκελίζουν οποιοδήποτε όφελος.

Πάντως για οποιαδήποτε χρήση φαρμάκου στην εγκυμοσύνη η συμβουλή του γιατρού είναι απολύτως απαραίτητη.


*Δρ Βασίλειος Μπέλλιος

Ιατρός Γυναικολόγος - Μαιευτήρας